Toen ik de opleiding orthomoleculaire voedingsleer volgde, vertelde de docent de volgende anekdote, die mij altijd is bijgebleven: In een wetenschappelijk onderzoek naar het effect van vasten hebben ze een keer een groep mensen voor een onbekende termijn in een bos gedropt zonder enige vorm van voeding. Iedereen in die groep had wel een of andere kwaal: de één had reuma, weer een ander suikerziekte. Kwalen die wij ook wel herkennen als welstandsziekten. Toen ze na enkele dagen de groep weer ophaalden, waren de onderzoekers verbaasd: de kwaal, welke eigenlijk een extra ballast voor het lichaam was om te kunnen overleven zonder voedsel, was tot het minimum gereduceerd, dan wel volledig verholpen.
Dit bijzondere proces waarin het lichaam dus in een fase van overleven, afstand neemt van ballast, wordt ook wel met een moeilijk woord autofagie genoemd. Het woord autofagie is feitelijk een samenvoeging van twee Griekse woorden, waarbij “auto” refereert naar ‘’zichzelf” en “phagie” refereert naar “opeten”. Zichzelf opeten dus en dat is ook letterlijk wat er gebeurt.
Celkannibalisme is een andere benaming voor autofagie. Hoe gaat dat begrijpelijke taal ongeveer in zijn werk? Feitelijk recyclet je lichaam de bouwstenen van je cellen. Iedere cel in je lichaam is opgebouwd uit verschillende aminozuren, dat zijn de bouwstenen van je cel. Door het autofagie proces worden oude of minder gezonde onderdelen van een cel ingepakt en door speciale transportblaasjes naar een speciale ‘recycle afdeling’ gestuurd; het lysosoom. Het lysosoom bevat enzymen die de afgedankte cel onderdelen weer afbreken tot aminozuren waaruit weer nieuwe cellen gebouwd.
Het proces van autofagie gebeurt niet zomaar, het komt voort uit de opwekking van positieve stress. Onderzoek heeft aangetoond dat deze positieve stress kan ontstaan door te vasten. Net zoals in de anekdote die verteld werd tijdens mijn orthomoleculaire studie: het lichaam is zo geniaal gebouwd dat het alles in staat stelt om te kunnen overleven, zeker als er een vorm van gevaar is. Geen voedsel is een vorm van gevaar voor je lichaam; wij hebben tenslotte energie nodig om te kunnen overleven. Als die bron van energie niet van buitenaf aangereikt wordt, dan zoekt het lichaam die energiebron intern en “eet” allereerst de cellen op die zich het beste lenen om gerecycled te worden: de ongezonde cellen dus. En dat is precies de reden waarom de onderzoeksgroep zonder kwalen het bos weer uitkwam.
Naar de eventuele gezondheidsvoordelen van autofagie wordt momenteel in de wetenschap veel onderzoek gedaan. In de medische wetenschappelijke database Pubmed kwam ik maar liefst 54.022 (!!) publicaties tegen over onderzoeken naar de gezondheidseffecten van autofagie. Veel onderzoek richt zich of er een positief effect is van autofagie op het bestrijden van kanker, dit, dit en dit zijn voorbeelden van publicaties hiervan. Andere onderzoeken richten zich meer op het effect van autofagie op je metabolisme en op welvaarsziekten als diabetes. De Japanse wetenschapper Yoshinori Ohsumi heeft voor zijn studie naar de ontrafeling van de mechanismen achter autofagie in 2016 de nobelprijs voor fysiologie en geneeskunde ontvangen.
Over hoe lang je precies moet vasten om de positieve stress te genereren waardoor het proces van autofagie ontstaat, daar zijn de wetenschappers het nog niet over eens. In veel studies wordt een periode van 72 uur vasten gehanteerd, dus een vasten periode van drie dagen. Het is ook daarom dat wij sapkuren vanaf drie dagen aanbieden zodat het proces van autofagie bereikt wordt.
https://www.nemokennislink.nl/publicaties/nobelprijs-voor-ontrafeling-autofagie/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24663220/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28273723/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29370692/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29500917/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30540126/
https://www.nemokennislink.nl/
publicaties/nobelprijs-voor-ontrafeling-autofagie/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
24663220/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
/28273723/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
29370692/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
29500917/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
30540126/